Kacarita, nalika Prabu Duryudana
jumeneng nata ing praja Ngastina, ana sawijine pawongan kang kondhang kaloka,
misuwur nduweni kapinteran, lan maneka warna raka daya. Pawongan kuwi ora liya
patih negara Ngastina, ya Patih Harya Sengkuni. Sawijine Patih kang dadi juru
pratikele para sata Kurawa.
Wiwit biyen nalika para kurawa isih
mudha, sengkuni wis mikirake kepriye carane supaya para Kurawa bisa mukti
wibawa ing praja Ngastina. Bab kuwi jalaran dheweke ngerti yen para Kurawa dudu
anake raja. Mula mokal yen Kurawa bisa dadi raja. Awit saka kuwi, dheweke
banjur golek cara supaya raja Ngastina wektu kuwi, Prabu Pandhu, bisa dilengserake
utawa dipateni.
Krenahe Sengkuni kuwi mau nyata
kasil. Sengkuni kasil ngedu Prabu Pandhu lan muride dhewe yaiku Prabu Kala
Tremboko, raja buta saka Pringgandani. Wusanane Prabu Pandhu seda sampyuh
klawan Prabu Tremboko. Sawise kuwi, kalungguhan raja ing Ngastina banjur
dipasrahake marang Adipati Dhestharastra, kakange Prabu Pandhu utawa bapake
para Kurawa.
Sedane Prabu Pandhu lan diangkate
Dhestharastra dadi raja Ngastina, nyatane durung bisa maremake atine Sengkuni.
Dheweke isih kuwatir marang anak turune Prabu Pandhu, para Pandhawa. Sanadyan
Dhestharastra wis dadi raja, nanging Dhestharastra kuwi kalungguhane mung raja
wakil. Dhestharastra mung dadi wakile para Pandhawa, jalaran nalika kuwi Pandhawa
isih cilik. Dhasar Dhestharastra pancen apik bebudene, mula dheweke nduwe
kekarepan arep mbalekake kalungguhan raja marang para Pandhawa yen Pandhawa wis
diwasa. Bab kuwi njalari sumelang atine Sengkuni.
Supaya bisa muktekake
ponakan-ponakane, para kurawa, Sengkuni banjur nganakake maneka cara supaya bisa
nyingkirake para Pandhawa. Kaya dene kedadeyan Bale sigala-gala kang ora liya
merga reka dayane Patih Sengkuni. Nalika Puntadewa arep diangkat dadi pangeran
pati, Sengkuni menehi pamrayoga supaya Puntadewa sakadang nganakake sesaji lan
lek-lekan suwengi natas luwih dhisik. Alesane yaiku amrih negara Ngastina diparingi
keslametan dening Gusti. Dhestharastra sarujuk marang pamrayogane Sengkuni.
Sengkuni
banjur ngongkon sawijine tukang sing jenenge Purucana, supaya nggawe omah sing
gampang diobong. Dadi nalika para Pandhawa nganakake sesaji lan lek-lekan, para
Kurawa sengaja menehi racun ing ombenane para Pandhawa. Tujuwane supaya para
Pandhawa semaput lan mengkone bale sing dinggoni kuwi bakal diobong.
Emane, reka dayane Sengkuni kuwi ora
kasil. Para Pandhawa bisa luwar saka bale sing diobong kuwi mau. Para Pandhawa
bisa metu saka Bale kasebut kanthi cara ngetutake garangan putih kang nggawe
leng ing ngisore bale. Sawise kasil metu saka bale kasebut, para Pandhawa
banjur urip ing alas kanggo sawetara wektu amrih ngleremake kahanan lan ora
konangan dening para Kurawa.
Sanadyan
reka dayane Patih Sengkuni nyata ora kasil, nanging dheweke tansah ngupayakake
amrihe Pandhawa bisa mati. Saben ana kalodhangan sing dikira trep, Sengkuni
mesthi nggunakake kalodhangan kasebut kanggo nggawe rekadaya-rekadaya liyane.
Kaya dene kedadeyan Pandhawa dhadhu kang dumadi sawise Pandhawa kasil mukti
wibawa, mangun praja Ngamarta.
Nalika
Puntadewa wis jumeneng nata ing Praja Ngamarta, akeh para raja kang padha
ngakoni kawibawane Prabu Puntadewa. Bab kuwi njalari Duryudana kang uga wis
jumeneng nata ing Ngastina, dadi melek marang kamuktene para Pandhawa. Apa
maneh Duryudana uga rumangsa wis disepelekake dening para Pandhawa nalika
dheweke nekani sesaji raja suya sing dilakoni dening Prabu Puntadewa. Mula saka
kuwi, Duryudana lan Sengkuni banjur golek cara amrih bisa males lan bisa ngepek
praja Ngamarta.
Saka pamrayogane Sengkuni, Duryudana
banjur ngundang para Pandhawa menyang Praja Ngastina kanthi pawadan nyedhakake
paseduluran lan seneng-seneng dolanan dhadhu bebarengan. Puntadewa sing pancen
becik bebudene, ora gelem nduweni penyana sing ala marang Duryudana. Sanadyan
sedulure sing liya, kaya dene Werkudara lan Arjuna, ora percaya marang
Duryudana. Merga Puntadewa kuwi sedulur tuwa, mula dulur-dulur liyane mung bisa
manut nyarujuki undangane para Kurawa.
Ing Praja Ngastina, sata Kurawa
padha ewuh nyamaptakake pambagya tumrap tekane para Pandhawa. Nalika kuwi Resi
Bisma uga rawuh ing Ngastina. Dheweke lagi wawanrembug klawan Duryudana,
Sengkuni, Durna, lan Adipati Karna. Resi Bisma ing kono ngelingake marang
Duryudana yen sing arep dilakoni kuwi ora becik lan klebu larangane negara.
Resi Bisma ngendika yen ngundang para Pandhawa kuwi becik, nanging yen
dibacutake main dhadhu dheweke ora sarujuk.
Jumbuh klawan ature Resi Bisma, Pandhita Durna uga mrayogakake supaya
Duryudana murungake niyate kanggo maeka para Pandhawa lumantar main dhadhu.
Saliyane kuwi, Adipati Karna uga kandha yen arep ngrebut Ngamarta, kudu kanthi
cara satriya. Yaiku adu tandhing ing paprangan, dudu apus-apus lumantar main
dhadhu.
Sakabehe pamrayoga saka sesepuh lan
Karna kasebut ora digubris dening Duryudana. Duryudana wis percaya marang apa
kang dadi rencanane pamane, Sengkuni. Resi Bisma, Pandhita Durna, lan Adipati
Karna banjur ninggalake Praja Ngastina jalaran ora sarujuk marang tumindake
Sengkuni lan para Kurawa.
Ora let suwe, para Pandhawa katon
teka ing Praja Ngastina. Patih Sengkuni katon bungah lan sumringah nalika
ngaturake pambagya tekane para Pandhawa. Ing pendhapa agung, para Kurawa wis
nyedhiyakake dhedhaharan lan unjukan kang sarwa enak. Ora let suwe sawise
seneng-seneng, adicara main dhadhu enggal diwiwiti.
Ing acara main dhadhu kuwi Patih
Sengkuni sing dadi bandare. Wiwitane sing dadi totohan mung dhuwit lan emas,
kanthi cacah sing ora akeh. Ing kono para Pandhawa bisa menang. Sawise kuwi
totohane saya tambah gedhe. Cacahe emas lan bandha donya sing dadi totohan saya
tambah akeh. Ing kono kadhang Pandhawa sing menang, kadhang Kurawa sing menang.
Durung marem rasa atine Duryudana, dheweke nantang Puntadewa supaya ngundhakake
totohane. Duryudana kandha yen Pandhawa menang, Praja Ngastina sak isen-isene
bakal diwenehake marang Pandhawa. Dene yen Kurawa sing menang, Praja Ngamarta
sak isen-isene kudu diwenehake marang Kurawa. Tanpa mikir dawa, Puntadewa
enggal nyarujuki lan mung amnut marang panjaluke Duryudana. Dene Pandhawa
liyane ora bisa mbantah, jalaran Puntadewa kuwi dulur tuwa.
Dhadhu dikopyok dening Sengkuni.
Nalika dhadhu dibukak, jebul para Kurawa sing menang. Kabeh kuwi ora liya merga
tumindak julige Patih Sengkuni.
Para
Kurawa padha surak-surak girang gumuyu. Dene para Pandhawa mung meneng wae
sinambi ndhiluk. Enggal wae Duryudana nguntabake rasa bungahe kanthi ngenyek
para Pandhawa entek-entekan. Duryudana kandha yen, kabeh isen-isene Praja
Ngamarta saiki wis dadi duweke Kurawa. Isen-isen kuwi tegese kabeh sing ana neng
njerone praja, klebu Dewi Drupadi, bojone Puntadewa. Mula enggal wae Duryudana
mrintah marang Dursasana supaya nggawa Drupadi ing Pendhapa Ngastina.
Ora
let suwe, Dursasana kasil nggawa Drupadi kanthi kahanan dijambak rambute.
Ngerteni yen Mbakyune ipe lagi dipilara, Werkudara enggal arep tumandang.
Durung nganti tumandang, Werkudara wis dipenggak dening Puntadewa.
Ora
mung semono wae tumindake Para Kurawa. Merga drjade Drupadi dianggep padha karo
babu, mula Duryudana mrintah marang Dursasana supaya nguculi sandhangane
Drupadi. Werkudara sing keprungu niyate Duryudana, kaya-kaya diobong dhadhane.
Dheweke arep tumandang ngajar para Kurawa, nanging sepisan maneh dipenggak
dening Puntadewa. Kuwi kabeh jalaran Puntadewa pancen ngrumangsani yen dheweke
sing luput.
Dursasana
sing watake brangasan kuwi enggal wae nindakake printahe kakange. Kembene
Drupadi ditarik dening Dursasana sinambi girang gumuyu. Eloke kahanan, nalika
kembene ditarik kuwi jebul ora ana enteke. Suwe anggone Dursasana narik kembene
Drupadi, nanging kaya dene ora ana pucuke. Dumadine kaelokan kuwi jebul merga
Dewi Drupadi dislametake dening Bathara Darma, bapake Puntadewa. Merga kembene
Drpupati prasasat ora ana enteke, wusanane ndadekake Dursasana kasoh lan
semaput.
Tumindake
para Kurawa kuwi dingerteni dening adipati Dhestharastra. Dheweke mrintahake
marang Duryudana supaya enggal nguwisi tumindake kuwi. Dhestharastra uga
mrintahake supaya Duryudana mbalekake Praja Ngamarta marang Puntadewa. Keprungu
printahe bapake kang kaya mangkono, Duryudana ora sarujuk. Duryudana arep
mbantah, nanging dipenging dening Sengkuni. Sengkuni mbisiki marang Duryudana
kepriye amrih bapake ora nesu maneh.
Sawise
dibisiki Sengkuni, Duryudana banjur ngendika. Dheweke bakal mbalekake Praja
Ngamarta marang Pandhawa, nanging ana sarate. Sarate yaiku para Pandhawa kudu
dibuwang ing alas luwih dhisik suwene 13 taun. Kanthi peprincen yaiku 12 taun
urip ing alas lan sing setaun kudu ndhelik. Yen sing setaun kuwi nganti
konangan dening para Kurawa, para Pandhawa kudu mbaleni maneh dibuwang suwene
13 taun.
Puntadewa,
nrima sarat saka Duryudana kanthi lila legawane penggalih. Sadurunge para
pandhawa budhal menyang alas, Drupadi ngucapake sumpah. Awit saka lara atine marang
Dursasana, dheweke sumpah yen rambute ora bakal digelung sadurunge kramas
getihe Dursasana. Saliyane Drupadi, Werkudara uga ngucapake sumpah. Werkudara
ora trima marang tumindake Dursasana sing banget nistha. Dheweke banjur sumpah
yen mbesuk tumeka wayahe perang Baratayuda, dheweke sing bakal mateni lan
ngombe getihe Dursasana.
(RPS)