Patih Sengkuni Juru Pratikele Para Kurawa

            Kacarita, nalika Prabu Duryudana jumeneng nata ing praja Ngastina, ana sawijine pawongan kang kondhang kaloka, misuwur nduweni kapinteran, lan maneka warna raka daya. Pawongan kuwi ora liya patih negara Ngastina, ya Patih Harya Sengkuni. Sawijine Patih kang dadi juru pratikele para sata Kurawa.

            Wiwit biyen nalika para kurawa isih mudha, sengkuni wis mikirake kepriye carane supaya para Kurawa bisa mukti wibawa ing praja Ngastina. Bab kuwi jalaran dheweke ngerti yen para Kurawa dudu anake raja. Mula mokal yen Kurawa bisa dadi raja. Awit saka kuwi, dheweke banjur golek cara supaya raja Ngastina wektu kuwi, Prabu Pandhu, bisa dilengserake utawa dipateni.

            Krenahe Sengkuni kuwi mau nyata kasil. Sengkuni kasil ngedu Prabu Pandhu lan muride dhewe yaiku Prabu Kala Tremboko, raja buta saka Pringgandani. Wusanane Prabu Pandhu seda sampyuh klawan Prabu Tremboko. Sawise kuwi, kalungguhan raja ing Ngastina banjur dipasrahake marang Adipati Dhestharastra, kakange Prabu Pandhu utawa bapake para Kurawa.

            Sedane Prabu Pandhu lan diangkate Dhestharastra dadi raja Ngastina, nyatane durung bisa maremake atine Sengkuni. Dheweke isih kuwatir marang anak turune Prabu Pandhu, para Pandhawa. Sanadyan Dhestharastra wis dadi raja, nanging Dhestharastra kuwi kalungguhane mung raja wakil. Dhestharastra mung dadi wakile para Pandhawa, jalaran nalika kuwi Pandhawa isih cilik. Dhasar Dhestharastra pancen apik bebudene, mula dheweke nduwe kekarepan arep mbalekake kalungguhan raja marang para Pandhawa yen Pandhawa wis diwasa. Bab kuwi njalari sumelang atine Sengkuni.

            Supaya bisa muktekake ponakan-ponakane, para kurawa, Sengkuni banjur nganakake maneka cara supaya bisa nyingkirake para Pandhawa. Kaya dene kedadeyan Bale sigala-gala kang ora liya merga reka dayane Patih Sengkuni. Nalika Puntadewa arep diangkat dadi pangeran pati, Sengkuni menehi pamrayoga supaya Puntadewa sakadang nganakake sesaji lan lek-lekan suwengi natas luwih dhisik. Alesane yaiku amrih negara Ngastina diparingi keslametan dening Gusti. Dhestharastra sarujuk marang pamrayogane Sengkuni.

Sengkuni banjur ngongkon sawijine tukang sing jenenge Purucana, supaya nggawe omah sing gampang diobong. Dadi nalika para Pandhawa nganakake sesaji lan lek-lekan, para Kurawa sengaja menehi racun ing ombenane para Pandhawa. Tujuwane supaya para Pandhawa semaput lan mengkone bale sing dinggoni kuwi bakal diobong.

            Emane, reka dayane Sengkuni kuwi ora kasil. Para Pandhawa bisa luwar saka bale sing diobong kuwi mau. Para Pandhawa bisa metu saka Bale kasebut kanthi cara ngetutake garangan putih kang nggawe leng ing ngisore bale. Sawise kasil metu saka bale kasebut, para Pandhawa banjur urip ing alas kanggo sawetara wektu amrih ngleremake kahanan lan ora konangan dening para Kurawa.

Sanadyan reka dayane Patih Sengkuni nyata ora kasil, nanging dheweke tansah ngupayakake amrihe Pandhawa bisa mati. Saben ana kalodhangan sing dikira trep, Sengkuni mesthi nggunakake kalodhangan kasebut kanggo nggawe rekadaya-rekadaya liyane. Kaya dene kedadeyan Pandhawa dhadhu kang dumadi sawise Pandhawa kasil mukti wibawa, mangun praja Ngamarta.

Nalika Puntadewa wis jumeneng nata ing Praja Ngamarta, akeh para raja kang padha ngakoni kawibawane Prabu Puntadewa. Bab kuwi njalari Duryudana kang uga wis jumeneng nata ing Ngastina, dadi melek marang kamuktene para Pandhawa. Apa maneh Duryudana uga rumangsa wis disepelekake dening para Pandhawa nalika dheweke nekani sesaji raja suya sing dilakoni dening Prabu Puntadewa. Mula saka kuwi, Duryudana lan Sengkuni banjur golek cara amrih bisa males lan bisa ngepek praja Ngamarta.

            Saka pamrayogane Sengkuni, Duryudana banjur ngundang para Pandhawa menyang Praja Ngastina kanthi pawadan nyedhakake paseduluran lan seneng-seneng dolanan dhadhu bebarengan. Puntadewa sing pancen becik bebudene, ora gelem nduweni penyana sing ala marang Duryudana. Sanadyan sedulure sing liya, kaya dene Werkudara lan Arjuna, ora percaya marang Duryudana. Merga Puntadewa kuwi sedulur tuwa, mula dulur-dulur liyane mung bisa manut nyarujuki undangane para Kurawa.

            Ing Praja Ngastina, sata Kurawa padha ewuh nyamaptakake pambagya tumrap tekane para Pandhawa. Nalika kuwi Resi Bisma uga rawuh ing Ngastina. Dheweke lagi wawanrembug klawan Duryudana, Sengkuni, Durna, lan Adipati Karna. Resi Bisma ing kono ngelingake marang Duryudana yen sing arep dilakoni kuwi ora becik lan klebu larangane negara. Resi Bisma ngendika yen ngundang para Pandhawa kuwi becik, nanging yen dibacutake main dhadhu dheweke ora sarujuk.  Jumbuh klawan ature Resi Bisma, Pandhita Durna uga mrayogakake supaya Duryudana murungake niyate kanggo maeka para Pandhawa lumantar main dhadhu. Saliyane kuwi, Adipati Karna uga kandha yen arep ngrebut Ngamarta, kudu kanthi cara satriya. Yaiku adu tandhing ing paprangan, dudu apus-apus lumantar main dhadhu.

            Sakabehe pamrayoga saka sesepuh lan Karna kasebut ora digubris dening Duryudana. Duryudana wis percaya marang apa kang dadi rencanane pamane, Sengkuni. Resi Bisma, Pandhita Durna, lan Adipati Karna banjur ninggalake Praja Ngastina jalaran ora sarujuk marang tumindake Sengkuni lan para Kurawa.

            Ora let suwe, para Pandhawa katon teka ing Praja Ngastina. Patih Sengkuni katon bungah lan sumringah nalika ngaturake pambagya tekane para Pandhawa. Ing pendhapa agung, para Kurawa wis nyedhiyakake dhedhaharan lan unjukan kang sarwa enak. Ora let suwe sawise seneng-seneng, adicara main dhadhu enggal diwiwiti.

            Ing acara main dhadhu kuwi Patih Sengkuni sing dadi bandare. Wiwitane sing dadi totohan mung dhuwit lan emas, kanthi cacah sing ora akeh. Ing kono para Pandhawa bisa menang. Sawise kuwi totohane saya tambah gedhe. Cacahe emas lan bandha donya sing dadi totohan saya tambah akeh. Ing kono kadhang Pandhawa sing menang, kadhang Kurawa sing menang. Durung marem rasa atine Duryudana, dheweke nantang Puntadewa supaya ngundhakake totohane. Duryudana kandha yen Pandhawa menang, Praja Ngastina sak isen-isene bakal diwenehake marang Pandhawa. Dene yen Kurawa sing menang, Praja Ngamarta sak isen-isene kudu diwenehake marang Kurawa. Tanpa mikir dawa, Puntadewa enggal nyarujuki lan mung amnut marang panjaluke Duryudana. Dene Pandhawa liyane ora bisa mbantah, jalaran Puntadewa kuwi dulur tuwa.

            Dhadhu dikopyok dening Sengkuni. Nalika dhadhu dibukak, jebul para Kurawa sing menang. Kabeh kuwi ora liya merga tumindak julige Patih Sengkuni.

Para Kurawa padha surak-surak girang gumuyu. Dene para Pandhawa mung meneng wae sinambi ndhiluk. Enggal wae Duryudana nguntabake rasa bungahe kanthi ngenyek para Pandhawa entek-entekan. Duryudana kandha yen, kabeh isen-isene Praja Ngamarta saiki wis dadi duweke Kurawa. Isen-isen kuwi tegese kabeh sing ana neng njerone praja, klebu Dewi Drupadi, bojone Puntadewa. Mula enggal wae Duryudana mrintah marang Dursasana supaya nggawa Drupadi ing Pendhapa Ngastina.

Ora let suwe, Dursasana kasil nggawa Drupadi kanthi kahanan dijambak rambute. Ngerteni yen Mbakyune ipe lagi dipilara, Werkudara enggal arep tumandang. Durung nganti tumandang, Werkudara wis dipenggak dening Puntadewa.

Ora mung semono wae tumindake Para Kurawa. Merga drjade Drupadi dianggep padha karo babu, mula Duryudana mrintah marang Dursasana supaya nguculi sandhangane Drupadi. Werkudara sing keprungu niyate Duryudana, kaya-kaya diobong dhadhane. Dheweke arep tumandang ngajar para Kurawa, nanging sepisan maneh dipenggak dening Puntadewa. Kuwi kabeh jalaran Puntadewa pancen ngrumangsani yen dheweke sing luput.

Dursasana sing watake brangasan kuwi enggal wae nindakake printahe kakange. Kembene Drupadi ditarik dening Dursasana sinambi girang gumuyu. Eloke kahanan, nalika kembene ditarik kuwi jebul ora ana enteke. Suwe anggone Dursasana narik kembene Drupadi, nanging kaya dene ora ana pucuke. Dumadine kaelokan kuwi jebul merga Dewi Drupadi dislametake dening Bathara Darma, bapake Puntadewa. Merga kembene Drpupati prasasat ora ana enteke, wusanane ndadekake Dursasana kasoh lan semaput.

Tumindake para Kurawa kuwi dingerteni dening adipati Dhestharastra. Dheweke mrintahake marang Duryudana supaya enggal nguwisi tumindake kuwi. Dhestharastra uga mrintahake supaya Duryudana mbalekake Praja Ngamarta marang Puntadewa. Keprungu printahe bapake kang kaya mangkono, Duryudana ora sarujuk. Duryudana arep mbantah, nanging dipenging dening Sengkuni. Sengkuni mbisiki marang Duryudana kepriye amrih bapake ora nesu maneh.

Sawise dibisiki Sengkuni, Duryudana banjur ngendika. Dheweke bakal mbalekake Praja Ngamarta marang Pandhawa, nanging ana sarate. Sarate yaiku para Pandhawa kudu dibuwang ing alas luwih dhisik suwene 13 taun. Kanthi peprincen yaiku 12 taun urip ing alas lan sing setaun kudu ndhelik. Yen sing setaun kuwi nganti konangan dening para Kurawa, para Pandhawa kudu mbaleni maneh dibuwang suwene 13 taun.

Puntadewa, nrima sarat saka Duryudana kanthi lila legawane penggalih. Sadurunge para pandhawa budhal menyang alas, Drupadi ngucapake sumpah. Awit saka lara atine marang Dursasana, dheweke sumpah yen rambute ora bakal digelung sadurunge kramas getihe Dursasana. Saliyane Drupadi, Werkudara uga ngucapake sumpah. Werkudara ora trima marang tumindake Dursasana sing banget nistha. Dheweke banjur sumpah yen mbesuk tumeka wayahe perang Baratayuda, dheweke sing bakal mateni lan ngombe getihe Dursasana.

(RPS)